4.6/5 (5)

Bu günlerde kripto para;“Kısa yoldan zengin olmanın anahtarı”.Gelecekte “Digital ödeme aracı” olması öngörülüyor. Peki aslında kripto para nedir?

Yazıda yer alan yorumlar yatırım danışmanlığı ve tavsiyesi değildir.

Sorularla Kripto Para Nedir?

Kripto Para Nedir?

Crypto ve currency kelimelerinin bir araya getirilmesiyle yaratılmış olan cryptocurrency deyimi kripto (şifreli) para anlamına geliyor. Kripto para;  internet aracılığıyla kullanılan, hiçbir merkezi otoriteye ya da aracı kuruma bağlı olmayan, sanal para birimini ifade ediyor. Kripto paralar ancak belirli şifreler kullanılarak yerleştirildiği sanal cüzdanlardan yine şifreler aracılığıyla çıkarılıp kullanılabildiği için bu adı taşıyorlar. Kripto para birimleriyle kişiler ya da kurumlar tıpkı gerçek parayla yaptıkları gibi harcama yapabiliyor ya da para kabul edebiliyor.[1]

Kripto Para bildiğimiz para birimleri Türk Lirası, Dolar vb. gibi bir para sistemidir. Ama bu para birimlerinden farklı olarak, kripto paranın oluşturulma amacı belli kriptografi prensipleri sayesinde mümkün kılınan bir işlem ile dijital bilgi değişimi sağlamaktır. Kriptografinin kullanım amacı para işlemlerini güvence altına almak ve yeni paraların oluşturulmasını kontrol etmektir.[2]

Kripto para, güvenlik açısından kriptoloji bilimini kullanan, dijital ve sanal bir para birimidir ve matematik temelli şifrelenmişlerdir.[3]

İlk Kripto Para Ne Zaman Kullanıldı?

Kullandığımız parasal sistemin temelinin Lidyalılar tarafından ortaya çıkarıldığını tarih kitaplarından biliyoruz. Peki kripto para ilk olarak nasıl ortaya çıktı? İnternet dünyasının muhtemelen en büyük sırlarından biri şu anda bu, ilk kripto para yani bitcoini kim ortaya çıkardı? Bitcoinin kurucusu olarak tüm kaynaklar “Satoshi Nakamoto” ismini işaret ediyor fakat işin ilginç yanı bu ismin kimi veya neyi temsil ettiği   bilinmiyor. Yani kripto para birimlerinin atası diyebileceğimiz (toplum tarafından ilk ve en çok benimsenen kriptolu para birimi Bitcoin olduğu için) Bitcoin Sahoshi Nakamoto takma ismini kullanan bir kişi veya grup tarafından  geliştirilen, açık kaynak kodlu bir yazılım. Birçok söylenti dolaşıyor olsa da şu anda net olarak bu ismin karşılığının kim veya kimler olduğu bilinmiyor.[4]

İlk Kripto Para, 2009’da bulunan Bitcoin’dir. Günümüzde yüzlerce farklı kripto para kullanılmaktadır ve bunlar genelde “alternatif kripto para” olarak isimlendirilir. Başka bir deyişle kripto kara parasal değeri olan satırlarca koda dönüştürülmüş bir elektrik akımı gibidir. Daha da basite indirgemek gerekirse, kripto para dijital bir para birimidir. Hükümetlerin para biriminin değerini belirlediği merkezi bankaların aksine, hiçbir hükümetin kripto paralar üstünde kontrolü yoktur. Çünkü bu paranın kontrolünü sağlayan bir merkezi yoktur.[5]

Kripto para nasıl üretiliyor? 

Paraların merkezi bir otorite veya hükümete bağlı olmadığını belirtmiştik. Bu paraların üretimi de tıpkı varlıkları gibi tamamen kullanıcı temelli bir modele sahip. İlk olarak bilmemiz gereken şey, her kripto para biriminin belirli bir üretim sınırı vardır. Bitcoini örnek alacak olursak ilk yayınlanan protokollerinde sadece 21 milyon bitcoin bulunabilir maddesi yer alıyor. Yani üretim açısından bir sınırı bulunuyor. Bu nedenle de her geçen gün bu paraya olan rağbet artıyor çünkü bulunması giderek zorlaşıyor ve daha küçük parçalara bölünüyor.

Üretim işlemine tekrar dönecek olursak kripto para üretim işlemi kelimenin tam anlamıyla madencilik (mining) şeklinde oluyor. Yani nasıl altın bulmak için kazılar yapılıyorsa kripto para bulmak için de matematik problemleri, yazılımlar tarafından çözülmeye çalışılıyor. Herkesin çözebilme ve üretebilme hakkı olduğu için de en çok çalışan, daha çok üretiyor diyebiliriz. Evet, siz de gerekli teknolojik sistemlere (temel olarak işlemci gücü ve internet bağlantısı) sahipseniz siz de bu üreticilerden biri olabilirsiniz.[6]

Bitcoin üretimi teorik olarak herkes tarafından yapılabilmektedir. Üretim sürecine katılan kişiler“Bitcoin Madencisi (Bitcoin Miner)” olarak isimlendirilmektedir. Bu kişiler,bilgisayarlarının işlem gücü nispetinde Bitcoin Maden Yazılımı tarafından sunulan ve karmaşık işlem gerektiren bir problemi çözmeye çalışıp, ilk çözümü üreten kişiye belirlenen miktarda Bitcoin otomatik üretilerek ödül olarak verilmektedir. Bu üretim bilgisi P2P ağındaki bütün bireylere iletilmektedir. Problemin çözümünün ardından, ilgili yazılım tarafından bir öncekinden daha zor bir problem çözülmek üzere madencilere sunulmaktadır. Bu süreç ilerledikçe, çok daha hızlı işlem yapabilen bilgisayarlara olan ihtiyaç da paralel olarak artmakta ve normal ev kullanıcılarının donanım gücü yetersiz kalabilmektedir.[7]

Kripto Para Güvenli mi ?

Kripto para, özellikle merkezi bir otorite ile yönetilemediği için temelinde güvenlidir diyebiliriz. Karşı karşıya oldukları en büyük risk ise fiziksel bilgisayarlarda yer alan madenleriniz yani kripto paralarınız, eğer sanal bir cüzdana aktarılmamışsa bu bilgisayarların çökmesi sonucu kaybolabilmesi. Bir başka tehdit ise hack’lenme. Milyar dolarları aşan işlem hacmi dolayısıyla kripto paralar çok fazla saldırı alabiliyor. Bu saldırılardan siz de zarar görebiliyorsunuz tabi ama bu risk hayatın her alanında karşılaştığımız riskler karşısında pek bir anlam ifade etmiyor bence.Kripto paraların güvenliğinin temeli ise “blockchain” adı verilen bir teknolojiye dayanıyor[8]

Kripto Paralarda Hash Nedir ?

Hash (Kazmak, Çıkarmak, Sağlamak)

Değişken bir miktarda veri alan ve daha kısa, sabit uzunlukta bir çıktı üreten matematik işlemidir. Bir çıkarım işlevinin iki önemli özelliği vardır. Öncelikle, çıktıya bakarak, bu orijinal girdinin ne olduğunu anlamak matematiksel olarak zordur. İkincisi, girdinin en ufak bir parçasındaki değişiklik bile, tamamen farklı bir çıktı üretecektir.[9]

Hash fonksiyonu bir tür algoritma veya alt programdır. Hash fonksiyonları, herhangi bir veritabanında genellikle tabloda aranan bir veriyi hızlı bir şekilde bulmak veya veri karşılaştırma işlemlerini hızlandırmak için kullanılır. Blok zincirinde ise her bir işlem bloğu kendisinden önceki son bloğun hash ifadesini içerir. Böylece güvenlik seviyesi daha da artar ve çift gönderimler önlenir ayrıca yapılan işlemler oldukça kısaltılmış ve özetlenmiş olarak blok zincirine veri olarak işlenmiş olur. Hash ile sağlanan blok özetleri, bir önceki blokla bağlantılı olduğundan değişiklik yapılmak istendiğinde tüm ağın haberi olur ve sistem bu işlemi ayıklar ve yok sayar. Bu sistem oldukça güvenilir olan iş kanıtı sistemine dayalıdır ve Bitcoin’de gayet sağlıklı bir şekilde çalışıp somutlanmıştır.[10]

Kripto Para için Neler Söylendi?

Morgan Stanley’in araştırmasında;
Bitcoin´de gözlemlenen düşüş eğilimlerinin 2000 yılının Mart ayında teknoloji firmalarının yer aldığı Borsa endeksi olan Nasdaq’daki senetlerin büyük değer kaybı yaşamasıyla sönen dot-com balonundaki hareketlenmelere oldukça benzediği, fakat Bitcoin´deki durumun 15 kat daha hızlı ilerlediği uyarısı yapıldı.

Dot-com krizi, gelişen bilgisayar ve Internet teknolojilerine yatırım yapan risk sermayesi şirketlerinin yatırımlarının geri dönüşünü sağlayamamaları üzerine patlamıştı. Morgan Stanley Stratejisti Sheena Shah konuyla ilgili, “2000 yılında Nasdaq’ın ayı piyasalarında gözlemlenen beş fiyat reddi, toplamda yüzde 44´lük bir düşüşe sebep olmuştu” dedi.[11]

Google

Haziran ayı itibariyle ICO (Initial Coin Offering) ve kripto paraları teşvik eden reklamları yasaklamaya başlayacağını duyurdu. Google’ın bu kararı, diğer riskli finansal ürünleri yasaklama politikasının bir parçası.

Şu anda arama çubuğuna ‘Bitcoin’ yazdığınızda arama sonuçlarının en başında kripto para satın almanızı sağlayan bir reklam çıkıyor. Ancak Google’ın yeni kararıyla birlikte bu durum değişecek. Facebook da Ocak ayında platformdaki bütün kripto para reklamlarını yasaklamaya karar vermişti. Ancak Bloomberg‘in haberine göre, Facebook kripto para reklamları yasağı delmenin bir yolunu buldu; Bitcoin’deki ‘o’ harfini ‘0’ ile değiştirerek kelimeyi farklı şekilde yazmak gibi. Bloomberg‘e konuşan bir Google sözcüsü, şirketin bu gibi çözümlerle başa çıkmaya çalışacağını söyledi.[12]

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Christine Lagarde

Kripto paraların yasa dışı amaçlar için kullanılmaması hususundaki küresel düzenlemelerinde IMF’nin merkezi rol oynayabileceğini kaydetti.

Lagarde, salı günü yayınladığı notta dijital paraların “kötü yönleri”, terörizme kaynak sağlama potansiyeli ve para aklamayı kolaylaştırması konusunda uyarıda bulundu. G-20 ülkelerinden merkez bankaları ve mali yöneticiler kripto paralarda düzenlemeyi tartışmak için gelecek hafta Buenos Aires’de bir araya gelecek.

“Hiç bir ülke bu soruna karşı tek başına mücadele edemez” diyen Lagarde, “Çözümler geliştirmek için toplantıda beraber konumlandık” ifadesini kullandı.[13]

Dünyanın en büyük kripto para  borsalarından biri, sektörün hedef alan saldırı denemelerine yönelik tutumunu sertleştiriyor.

Zhao Changpeng tarafından kurulan Binance, geçtiğimiz hafta platformu hedef alan hackerların yakalanmasında yardımcı olacak bilgi paylaşımında bulunanlara 250 bin  dolar  (kripto para olarak) ödeme yapacağını bildirdi.

Kripto para  platfomu tarafından pazar günü yapılan açıklamada söz konusu ödül ödemeleri için 10 milyondolar  ayrıldığını ve diğer platformları da aynısını yapmaları için cesaretlendirdiği belirtildi.

Hackerlar, bu yılın başından beri dijital para  Borsalarından 700 milyon dolar  değerinde kripto para  çaldı. Bu soygunlar, hem düzenleyici kurumlar hem de borsalar üzerindeki yatırımcının korunmasına ilişkin daha fazla çaba harcanmasına yönelik baskıyı artırıyor.[14]

Suudi Arabistan Merkez Bankası

Blok zinciri teknolojisiyle yurt içi ve yurt dışı ödeme işlemlerinin gerçekleşebilmesi için ABD merkezli Ripple ile sözleşme imzaladı.

Körfez yetkilileri fintek kullanımında yeni yöntemlerin keşfedilmesi için ilk pilot programını böylece başlatmış oldu.

Aynı zamanda bir kripto para birimi de olan Ripple sayesinde bu teknoloji ilk kez bir merkez bankası tarafından ülke içerisindeki diğer bankalar tarafından da kullanılabilir hale getirilmiş oldu.

Suudi Arabistan Merkez Bankası daha önce vatandaşları bitcoin alım satımlarından uzak durması için uyarmış, gerekçe olarak da bankanın düzenleme yetkisinin dışında kalması gösterilmişti.

Ripple tarafından açıklamada Suudi Arabistan’ın bu hamleyle daha hızlı, ucuz ve şeffaf uluslararası para transferi yapacağını iddia ediyor. Ripple, sınır ötesi bir para transferi işlemini 4 saniyede yapabileceğini belirtirken bu süre ethereum için 2 dakika üzerinde. Geleneksel bankacılıkta ise uluslararası işlemler 3 ila 5 gün zaman alabiliyor.

Geçtiğimiz günlerde Ripple yine bir bir başka körfez kuruluşu UAE Exchange ile anlaşma imzalamış, Western Union da aynı teknolojiyi test ettğini belirtmişti.

Suudilerin komşu BAE merkez bankası ile uluslararası transferde kabul görecek yeni bir kripto para üzerinde çalıştığını BAE Merkez Bankası Başkanı Mübarek Reşat El Mansur açıklamış[15]

SON SÖZ

Merkez Bankaları Ne Diyor

Aşağıdaki Bilgiler http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42136721  sitesinden alınmıştır.

Türkiye:

Katkı sağlayabilir

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Murat Çetinkaya, bu ayın başında yaptığı bir konuşmada dijital paraların finansal istikrara katkı sağlayabileceğini açıklamıştı.

Çetinkaya, Merkez Bankası’nın dijital paralardaki gelişmeleri yakından izlediğini aktararak TCMB’nin dijital paralar üzerine çalışması için piyasa katılımcılarından, politika yapıcılarından ve düzenleyicilerden oluşan bir grup oluşturduğunu ifade etti.[16]

ABD:

Gizlilik endişesi

Amerikan Merkez Bankası Fed’in sanal para birimlerine karşı araştırması henüz erken bir aşamada.

Ancak merkez bankalarının sanal para üretmesine çok hevesli bakmıyor.

Fed’in başkanı Jerome Powell, teknik sorunların halen olduğunu söylerken gizliliğin önemli bir sorun olabileceğini ve özel sektör alternatiflerinin daha geçerli olabileceğini aktarıyor.[17]

Avrupa:

Lale balonu gibi

Avrupa Merkez Bankası ise çok sık olarak dijital para birimlerine yatırım yapmanın risklerine dikkat çekiyor.

AMB Başkan Yardımcısı Vitor Constancio, 17’nci yüzyılda Hollanda’da yaşanan lale balonuna atıfla bitcoinin bir para birimi değil lale olduğunu söyledi.

Meslektaşı Benoit Coeure ise bitcoinin istikrarsız olduğunu, vergi kaçırma ve suç unsurları taşıdığını söyledi.[18]

Çin:

Koşullar kıvamında

Çin, 2014 yılında kurduğu araştırma ekibiyle dijital para birimi teknolojisini üstlenmek için koşulların olgun olduğu görüşünde.

Ayrıca özel olarak sanal para üretenlere karşı operasyon düzenlerken ve bitcoini yasaklarken, Çin Merkez Bankası’nın ne zaman piyasaya sanal para süreceği henüz bilinmiyor.

Almanya:

Spekülatif oyuncak

Almanya merkez bankası Bundesbank üyesi Carl-Ludwig Thiele, bitcoinin bir ödeme şeklinden çok ‘spekülatif bir oyuncak’ olduğunu öne sürdü.

Çoğu kişinin nakit ödeme yaptığı Almanya’da diğer yandan Bundesbank’ın ödeme sistemlerinde bu teknolojiyi çalıştığı biliniyor.

İngiltere:

Potansiyel devrim

İngiltere Merkez Bankası (BOE) Başkanı Mark Carney, sanal para birimlerinin finansta bir devrim potansiyeli taşıdığını aktarıyor.

Bitcoinin arkasında bulunan blok zincir ‘blockchain’ teknolojisinin merkez bankalarını siber saldırı konusunda ve müşteriler ile kurumlar arasındaki ilişki açısından güçlendireceğini düşünen Carney, yine de BOE’nin sterlinin dijital versiyonunu yaratmaktan uzak olduğunu söylüyor.

Hindistan:

İzin verilmiyor

Hindistan Merkez Bankası, kara para aklama ve terör organizasyonlarını fonlama aracı olarak kullanılabileceği için dijital para birimlerine karşı.

Hindistan’da kullanılmalarına izin verilmiyor.

Kaynaklar

[1] http://www.mahfiegilmez.com/2017/11/kripto-paralar-bitcoin-ve-blockchain.html

[2] https://koinbulteni.com/kripto-para-nedir

[3] https://webrazzi.com/2017/07/31/henuz-bilmeyenler-icin-kripto-para-hakkinda-7-temel-bilgi/

[4] https://webrazzi.com/2017/07/31/henuz-bilmeyenler-icin-kripto-para-hakkinda-7-temel-bilgi/

[5] https://koinbulteni.com/kripto-para-nedir

[6] https://webrazzi.com/2017/07/31/henuz-bilmeyenler-icin-kripto-para-hakkinda-7-temel-bilgi/

[7] Kripto Para: Bitcoin ve Döviz Kurları Üzerine Etkileri1 1 Dr. Murat ATİK Kara Harp Okulu matik@kho.edu.tr

Yrd. Doç. Dr. Yaşar KÖSE Kara Harp Okulu ykose@kho.edu.tr

Dr. Bülent YILMAZ Kara Harp Okulu byilmaz@kho.edu.tr

Fatih SAĞLAM Kara Harp Okulu fsaglam@kho.edu.tr

[8] https://webrazzi.com/2017/07/31/henuz-bilmeyenler-icin-kripto-para-hakkinda-7-temel-bilgi/

[9] https://kriptoparahaber.com/kripto-para-sozlugu.html

[10] https://www.kriptom.com/hash-hashrate-nedir-sozluk/

[11]https://www.ntv.com.tr/ekonomi/morgan-stanley-bitcoin-dot-com-cokusuyle-ayni-seyirde-ilerliyor,3cdCC6HsJ0eKkmR3e-MyNw

[12] https://www.dunyahalleri.com/google-da-kripto-para-reklamlarini-yasaklayacak/

[13] http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ekonomi/942244/IMF_den_kripto_para_uyarisi.html

[14] http://uzmanpara.milliyet.com.tr/haber-detay/gundem2/kripto-para-hackeri-ihbar-edene-250-bin-dolar-odul/80000/80138/

[15] http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/suudi-arabistandan-ripple-anlasmasi-40745460

[16] http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42136721

[17] http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42136721

[18] http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42136721

Yazıyı beğendiniz mi?